Troonsafstand

2 februari 2024

Op 14 januari kreeg Denemarken na 52 jaar opnieuw een koning. Koningin Margrete II deed die dag schriftelijk afstand van de troon ten voordele van haar zoon Frederik, die sindsdien als Frederik X door het leven gaat. Het verhaal – een vorstin met de naam Margareta, die op respectabele leeftijd en na een lange regeerperiode met een pennentrek afstand doet van haar rijk ten voordele van haar zoon – vertoont veel gelijkenissen met een situatie die zich dichter bij huis afspeelde, in het jaar 1278.

Tijdens de werkzaamheden in het REIGN-project werd onlangs een oorkonde bestudeerd die dateert van 29 december 1278 en waarin gravin Margareta van Vlaanderen en Henegouwen (ook gekend als Margareta van Constantinopel) bekendmaakt dat zij het graafschap Vlaanderen met alle afhankelijkheden overdraagt aan haar zoon Gwijde (van Dampierre), markgraaf van Namen, die daarmee de nieuwe graaf wordt. Margareta regeerde van 1244 tot 1278 over Vlaanderen en overleed in 1280. Bij haar aftreden was ze 76 jaar oud en had ze 34 regeringsjaren op de teller, niet slecht naar de normen van de 13^de eeuw. Haar zoon Gwijde was op dat ogenblik 53 jaar oud en reeds aangesteld tot mederegent. Ook de Deense Frederik is halfweg de vijftig bij zijn troonsbestijging.

De oorkonde die deze belangrijke politieke beslissing markeert is één van de topstukken uit de collectie Charters van de Graven en Gravinnen van Vlaanderen (fonds de Saint Genois) die in het Rijksarchief Gent wordt bewaard. Het stuk verkeert in zeer goede materiële staat en ook het zegel van de gravin, gemaakt van bruine was hangend aan een staart van groene zijde, is intact gebleven.