13 februari 2024
Heb je al geluisterd naar de Klara-podcast “De vorstinnen van Vlaanderen”? Daarin wordt het verhaal van het middeleeuwse graafschap Vlaanderen verteld vanuit het perspectief van vrouwen. UGent-historici nemen je mee doorheen een verrassende en veelzijdige geschiedenis van politieke schaakspelen, intriges en huwelijksallianties, maar ook over de opvoeding van kinderen, seksualiteit en de impact van ‘fake news’ in de middeleeuwen. Naast onderzoek van narratieve bronnen zoals kronieken is deze geschiedenis ook gebaseerd op de analyse van zogenoemde diplomatieke en administratieve bronnen, waaronder tal van oorkonden en rekeningen.
Rijksarchief Gent bewaart een omvangrijke collectie charters van de graven en gravinnen van Vlaanderen die heel wat informatie bevat over het reilen en zeilen in het graafschap. Het REIGN-project werkt aan de verdere ontsluiting van deze collectie. Twee documenten die recent onderzocht werden, illustreren hoe de gravinnen in de middeleeuwen een belangrijke rol in de politiek van hun tijd speelden.
1. De opvolgingsstrijd tussen de kinderen uit het eerste en tweede huwelijk van gravin Margareta van Constantinopel (beluister aflevering 6) heeft tot de uitvaardiging van heel wat oorkonden geleid. In een oorkonde uit 1257 verklaren Jan en Boudewijn van Avesnes zich te onderwerpen aan de uitspraak van de Franse koning en af te zien van hun aanspraken op Zeeland en enige andere lenen. Deze plechtige oorkonde met twee ruiterzegels in groene was werd in vier originelen uitgevaardigd. Hiermee was echter het laatste woord over de opvolging van Margareta nog lang niet gezegd…
2. De positie van de Bourgondische erfprinses Maria was precair na de plotse dood van haar vader Karel de Stoute (beluister aflevering 11). Een huwelijk met Maximiliaan van Oostenrijk moest haar positie versterken. De wijze waarop een oorkonde uit 1481 gevalideerd werd, is veelzeggend over de machtsverhoudingen en hoe vrouwelijk gezag moeizamer een plaats kon opeisen. De akte betreft de aanstelling door het koppel van gevolmachtigden die moesten bemiddelen over een alliantie met de hertog van Bretagne. Merk op hoe de akte gevalideerd werd met de handtekening van Maximiliaan én Maria, maar enkel het zegel van Maximiliaan aangehecht kreeg.
REIGN 